Angsten, veel (top)sporters hebben er op verschillende manieren mee te maken. Denk bijvoorbeeld aan: angst om niet de juiste prestatie te kunnen leveren op het juiste moment, angst om teamgenoten teleur te stellen, angst om (opnieuw) geblesseerd te raken, en noem het zo maar op.

Ik merkte dat ik als ik naar de koersen keek angstig werd als ze snel door een bocht gingen. Ik ging ervan uit dat ik geen problemen zou hebben na die val, maar blijkbaar is dat toch een trauma. Ik wil niet met angst op de fiets kruipen als ik met de koerstrainingen begin.” – Wielrenner Wout van Aert in HLN (27 oktober 2019)

De laatste tijd geven steeds meer (top)sporters aan dat ze met verschillende soorten angsten kampen. In deze blog vertel ik meer over de angst die mij al een tijdje bezighoudt in mijn sport, namelijk de angst om te vallen tijdens wielrennen. 

Een ongeluk zit in een klein hoekje 

Een valpartij op de fiets kan verschillende oorzaken hebben, zoals een botsing met andere weggebruikers of een glad wegdek door slechte weersomstandigheden. Je fietst vaak dicht bij elkaar op hoge snelheid, waardoor er weinig ruimte is om fouten te maken en je bijvoorbeeld niet op tijd uit kan wijken. 

Zelf ben ik in één jaar tijd twee keer hard gevallen met de racefiets. De eerste keer was door toedoen van een automobilist, hierdoor liep ik een hersenschudding op. De tweede val was tijdens een baanwielrenclinic. Doordat ik te voorzichtig was (ja, dit klinkt heel tegenstrijdig) ging ik te langzaam en viel ik, precies op mijn gezicht. Ik liep een zware kneuzing in mijn aangezicht op. 

Toen ik na deze valpartijen het fietsen weer ging oppakken, merkte ik dat ik vooral ontzettend gespannen op de fiets zat. Ik hield mijn stuur veel te gespannen vast, ik verkrampte als een automobilist mij inhaalde of tegemoet kwam en mijn ademhaling en hartslag gingen omhoog bij het maken van een bocht. Deze reacties zijn eigenlijk tegenstrijdig, omdat ze de kans op een valpartij juist kunnen verhogen. Wanneer je spieren verkrampen beweeg je namelijk minder soepel en kun je minder snel reageren, wat op zijn beurt de kans om te vallen groter maakt. 

Interpretatie van de situatie 

Niet iedereen die valt met de fiets ontwikkelt daarna een valangst. Dit hangt o.a. af van hoe jij een situatie interpreteert. De een interpreteert een situatie als gevaarlijk, de ander als uitdagend en de ander weer als irrelevant.

Zo geeft sprinter Fabio Jakobsen na zijn valpartij aan dat hij er niet aan twijfelt of hij nog wel durft te sprinten.

Het is een voordeel dat ik me niks herinner van de crash zelf. Ik droom er niet over, ik ben niet bang om te vallen. Ik hou me ook voor dat het niet vaak gebeurt dat het zó erg is, dat het statistisch ook weer niet zoveel voorkomt. Ik win niet twee keer de loterij, toch? Als ik wil terugkomen, moet ik durven om in een gat te duiken. Een sprinter die te veel remt, die wint niet.” – Wielrenner Fabio Jakobsen in Wielerflits (24 december 2020)

Hoe gaat het nu? 

Het duurde een tijdje, maar langzaamaan merkte ik dat ik steeds ietsje minder gespannen op de fiets zat, waardoor ik ook weer met meer plezier ging fietsen. De angst om te vallen nam af maar is tot op heden niet helemaal weggegaan. Ik zie dit niet alleen maar als een belemmering, het brengt me ook iets positiefs: ik merk bijvoorbeeld dat ik nu meer vooruit kijk en minder risicovolle beslissingen neem. Dit laat maar weer zien: elk nadeel heeft zijn voordeel. 

Achteraf gezien had ik wel graag willen weten wat ik zelf had kunnen doen om weer sneller het vertrouwen op de fiets terug te krijgen. Door wat ik de afgelopen tijd heb geleerd in mijn studie weet ik inmiddels dat er verschillende tools zijn waarmee je zelf aan de slag kunt!

Welke tools zouden kunnen helpen? 

Zoals Afke en Yara vertellen in hun boek ‘Leren Revalideren’ is het belangrijk om bewust te zijn van je angst en hoe je ermee om gaat. Ga je situaties vermijden? Merk je dat je in bochten veel te krampachtig remt? Probeer jouw angst niet weg te stoppen maar de gedachten en gevoelens juist toe te laten. 

Daarnaast kan visualisatie helpen. Als je ergens angstig voor bent, dan visualiseer je vaak al (onbewust) op een negatieve manier. Stel je hebt een angst om te vallen, en je beeld je in dat je valt, dan ontstaat daarvan een olifantenpaadje in je hersenen. Hierdoor wordt de kans om te vallen juist groter. Bij visualisatie is het daarom belangrijk dat je niet inbeeld wat je wilt vermijden (vallen), maar juist wat je wilt bereiken (ontspannen door de bocht). Zo ‘programmeer’ je je brein voor op het positieve, wat de kans vergroot om te bereiken wat je wilt bereiken. 

Ontspanningsoefeningen kunnen ook helpen om je angst te verminderen. Angst gaat vaak gepaard met o.a. een verhoogde hartslag en spierspanningen. Met ontspannings- en ademhalingsoefeningen zoals mindfulness, meditatie en ‘deep breathing’ kun je jouw hartslag, ademhaling en spieren tot rust laten komen. Je zult dan merken dat je minder krampachtig op de fiets zit, wat de kans op vallen verkleint. 

Tot slot, neem de tijd! Een angst is niet zomaar verdwenen, gun jezelf de tijd om langzaam weer vertrouwen te krijgen. 

Wil je meer te weten komen over angsten tijdens wielrennen? Luister dan bijvoorbeeld naar aflevering 41 van de wielerpodcast ‘Beter worden’. In deze podcast wordt uitgelegd wat de reden is dat zoveel amateurs in de berm belanden tijdens afdalingen, en hoe je beter kunt afdalen. Of luister naar ‘Wat als?! De wielerpodcast’ waarin Afke vertelt hoe dieptepunten jou sterker kunnen maken.

Social Share Buttons and Icons powered by Ultimatelysocial