In de vorige blog is ‘impliciet leren’ toegelicht en zijn er drie manieren van impliciet leren verder uitgelegd. In deze blog meer informatie over nog eens vijf manieren van impliciet leren.

 

  • Dwingende leersituatie

Bij een dwingende leersituatie brengt de trainer zijn sporters in een bepaalde situatie waar ze zelf uit dienen te komen, zonder uitleg vooraf. Dus in plaats van uit te leggen wat sporters moeten doen om onder de druk van tegenstander uit te komen, brengt de trainer ze tijdens een partij vorm onder druk door de tegenpartij -zonder dat de andere spelers dat weten- die opdracht mee te geven. De sporters gaan dan zelf ervaren wat de druk met ze doet en worden gedwongen om zelf met oplossingen te komen. Achteraf kan er over gesproken worden. Belangrijk is dan dat de trainer voornamelijk open vragen stelt en niet alsnog met de oplossingen komt. In dit voorbeeld zou een vraag kunnen zijn: wat zorgde ervoor dat je (niet) goed onder de druk vandaan kwam?

 

  • Foutloos leren

Bij foutloos leren wordt de training op een dusdanige manier ingericht dat de kans dat de sporter een fout maakt, minimaal is. Dit kan gerealiseerd worden door op een heel makkelijk niveau te starten en geleidelijk de oefeningen moeilijker te maken. Makkelijk beginnen kan door afstanden kleiner te maken (bijvoorbeeld van het veld of de baan), het doel groter te maken of dichterbij te halen (bijvoorbeeld de basket en korfbalmand lager hangen of het tennis- en volleybalnet minder hoog instellen). Door het voorkomen van fouten tijdens de aanleerfase, zal met name de goede uitvoering van de taak worden opgeslagen en onthouden.

 

  • Externe Focus

Bij externe focus richt de sporter zijn aandacht tijdens het uitvoeren van de taak op een punt buiten zichzelf in plaats van op de beweging. Een tennisser die zijn service traint, zal zijn aandacht richten op de plek in het servicevak waar hij de bal wil plaatsen in plaats van de uitvoering van de service. De trainer kan dit stimuleren door bijvoorbeeld een handdoek in het servicevak te leggen waar de bal op terecht moet komen. Bij voetbal kunnen er bijvoorbeeld fietsbanden in het doel gehangen worden waar de speler doorheen moet schieten. Bij hockey kunnen er ballonnen in het doel worden gehangen, die eraf geslagen dienen te worden.

 

  • Een tweede taak inzetten

Bij het inzetten van een tweede taak wordt de sporter afgeleid van de (uitvoering) van de beweging door met iets anders bezig te zijn, wat zijn werkgeheugen voor een groot deel vult. Bijvoorbeeld het uitrekenen van een som, of het alfabet (terug uit) opzeggen.

 

  • Priming

Priming wordt gebruikt voor het beïnvloeden van het gedrag op een onbewuste manier. Dit kan door informatie op een dusdanige manier aan te bieden, dat de sporter het niet bewust merkt, maar wel onbewust heeft opgepikt, waardoor zijn gedrag toch beïnvloed wordt. Bijvoorbeeld door heel kort een woord of beeld te laten zien tijdens de teambespreking. Of tijdens het eten voorafgaand aan de wedstrijd succesvolle beelden op de achtergrond af te spelen. Ook kan het door heel snel iets (manueel) te veranderen aan de houding of beweging van de sporter. En door schuin achter de sporter te gaan staan bij het aangeven van de bal waardoor hij onbewust leert om zich heen te kijken bij het aannemen en passen van de bal. Keepers maken hier (onbewust?) ook gebruik van door voorafgaand aan een penalty ietsje buiten het midden van de goal, bijvoorbeeld meer naar rechts, te gaan staan. Hierdoor lijkt de linkerkant aantrekkelijker, omdat daar meer ruimte ligt. De speler is daardoor meer geneigd in de linkerhoek te gaan schieten, waardoor de keeper ‘weet’ waar de bal gaat komen. Tim Krul (doelman Nederlands Elftal tijdens WK 2014 in Brazilië) maakte hier tijdens de penalty serie tegen Costa Rica ook gebruik van. In onderstaande foto’s zie je zijn gedrag voorafgaand aan de penalty reeks: hij loopt eerst de ene kant op, waardoor de kans groter wordt dat de speler voor de andere kant kiest, omdat daar voor zijn gevoel meer ruimte ligt. Onbewust wordt op deze manier het gedrag van de speler beïnvloedt.