Teamwork – Samen bereik je meer dan alleen!

Heb je dat gevoel wel eens gehad? Je zit in een team en alles lukt, jullie werken hard voor elkaar en iedereen doet precies wat hij of zij moet doen om het team te laten lopen. Je behaalt samen resultaten die je alleen nooit zou kunnen halen.

“Alleen kun je zo weinig, samen kun je zoveel bereiken”

Een mooi voorbeeld van teamwork is de “wolfpack”. Wolven overleven door goed samen te werken. Er is een duidelijke leider en iedereen kent zijn plek in de groep, hierdoor weten ze precies wat ze moeten doen om te overleven. Op de afbeelding hieronder zie je hoe dat in zijn werk gaat.

De voorste drie wolven zijn de oude/zieke wolven. Zij geven het tempo aan van de groep, hierdoor raken ze nooit achterop. Daarachter lopen de vijf sterkste wolven van de roedel, zij kunnen snel in actie komen bij gevaar en beschermen de anderen. Daarachter weer loopt de middengroep en helemaal achteraan loopt het alpha-mannetje. Deze leider van de groep staat hoog in aanzien en zorgt ervoor dat de hele groep goed functioneert.

Eenzelfde soort structuur is belangrijk bij sportteams. Hierbij zie je ook dat de rolverdeling belangrijk is. Daarbij is er een verschil tussen formele rollen, waarbij de groep afspraken maakt wie welke rol krijgt. Denk hierbij aan de coach, de manager of aanvoerder van een team. Ook je positie in het team zorgt ervoor dat je een bepaalde rol aan moet nemen, een aanvaller heeft een hele andere rol dan een keeper. Daarnaast zijn er de informele rollen, deze worden gevormd door interactie tussen de teamleden, denk hierbij aan de verbale leider, motivator, sterspeler en de grapjas van het team. De vorming van deze rollen gaat niet vanzelf, dit is een voortdurend proces.

Het vormingsproces van een team wordt beschreven in de theorie van Tuckman. In dit model gaat een team door vier fases heen: Forming, Storming, Norming, Performing.

In de Forming fase komt het team bij elkaar. Denk hierbij aan de periode net na de selecties. Het team is bepaald, maar nog niet iedereen kent elkaar en elkaars kwaliteiten. In deze fase leer je elkaar door samen te werken al een stuk beter kennen en start het proces van groepsvorming. Als coach probeer je de spelers richting en duidelijkheid te geven, daarnaast zorg je voor vertrouwen.

In de tweede fase begint het te ‘stormen’. Spelers dagen elkaar uit en er kan conflict ontstaan in de groep. Teamgenoten kunnen elkaar als concurrenten gaan zien of communicatie is niet duidelijk binnen het team. Deze periode kan kort duren, maar kan ook lang voortduren. Als coach zal je het team hierin moeten begeleiden. Spelers moeten uiteindelijk samen tot een oplossing komen, jij als coach bent hierin onpartijdig.

De Norming fase kenmerkt zich door het opstellen van teamwaardes en doelen. Iedereen kent elkaar nu en wil werken aan een gezamenlijk doel. Feedback zal niet meer persoonlijk opgepakt worden, maar als constructief en ter ondersteuning van het team. De neuzen gaan hierdoor dezelfde kant in staan en een goede prestatie ligt in het verschiet. Probeer als coach zoveel mogelijk keuzeverantwoordelijkheid bij de spelers zelf te leggen.

De laatste fase is de Performing fase. Doelen zijn hierin duidelijk en alle energie van de teamleden komt ten goede aan de taak die men heeft. De samenwerking is
prettig en het team is autonoom in het nemen van beslissingen. In deze fase zorgt de coach ervoor dat het prestatieomgeving voor zijn team optimaal is.

Belangrijk om als coach te weten is het team terug kan vallen in een periode waar het in eerste instantie doorheen was gekomen. Een blessure in de groep van een belangrijke speler kan ervoor zorgen dat de verhoudingen veranderen, ook dan moeten de fases weer doorlopen worden.

De cohesie hangt dus af van de afspraken en rolverdeling binnen een team. Doordat alles duidelijk is binnen een team en het doel door iedereen wordt gedragen zal er een prestatie ontstaan. Weet als coach dat dit niet vanzelf gaat, maar het een voortdurend proces is. Als het eenmaal staat geeft dat voor een coach een heerlijk gevoel!

Bronnen:

Applied Sport Psychology, Jean M. Williams (2010)